Με προειδοποιήσεις ότι η Ευρώπη είναι «υπερβολικά αργή και αποσπασματική» στην ανάπτυξη μιας βιώσιμης οικονομίας, η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ αποκάλυψε τα σχέδιά της για την ενθάρρυνση της ανάπτυξης της «βιο-οικονομίας», μέσω των επενδύσεων και της καινοτομίας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χθες (13 Ιανουαρίου) ανακοίνωσε τη στρατηγική της για την αντιμετώπιση των αναγκών σε τρόφιμα και ενέργεια καθώς και την προώθηση της αποδοτικής χρήσης των πόρων μέσω μιας πιο ευκίνητης και βιώσιμης οικονομίας.

«Είμαστε πάρα πολύ αργοί και αποσπασματικοί στη μετατροπή των ερευνητικών αποτελεσμάτων σε καινοτομία και στο να αντιμετωπίσουμε μέσω αυτών τις μεγαλύτερες προκλήσεις της κοινωνίας μας», δήλωσε η Máire Geoghegan-Quinn, Επίτροπος για την έρευνα, την καινοτομία και την επιστήμη, αποκαλύπτοντας τη στρατηγική.

«Οι πολιτικές ενέργειες σε Ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο ξεκινούν συχνά από την απομόνωση», είπε απευθύνοντας έκκληση για «ένα ισχυρότερο πλαίσιο» που περιλαμβάνει επιστήμονες, πολιτικούς και επιχειρηματίες.

Η στρατηγική της Επιτροπής, αποκαλούμενη «Καινοτομία για την Αειφόρο ανάπτυξη: μια Βιο-οικονομία για την Ευρώπη», έγινε ευνοϊκά δεκτή από συντηρητικές και βιομηχανικές ομάδες για την έμφαση της στην επένδυση στον ερευνητικό τομέα και τη διατήρηση του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος της Ευρώπης στην αειφόρο τεχνολογία.

«Είμαστε πολύ ενθουσιώδεις με τη στρατηγική», δήλωσε η Joanna Dupont-Inglis, διευθύντρια της βιομηχανικής βιοτεχνολογίας στην Βιομηχανική Ένωση EuropaBio, που εκπροσωπεί τις Ευρωπαϊκές βιομηχανικές ομάδες βιοτεχνολογίας, όπως η Monsanto και η Syngenta.

 «Πιστεύουμε ότι όσον αφορά στην τεχνολογία, είμαστε καλύτεροι στην Ευρώπη», είπε, «αλλά προφανώς υπάρχουν πράγματα που πρέπει ακόμη να καθοριστούν».

Η Dupont-Inglis είπε ότι οι συνεργασίες δημοσίου-ιδιωτικού τομέα θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ανάπτυξη και τις επενδύσεις σε τομείς όπως η  παραγωγή βιοπλαστικών και η διύλιση βιοκαυσίμων.

Η στρατηγική δεν προσφέρει επιπλέον χρήματα. Απευθύνει έκκληση για καλύτερο συντονισμό ή για προσπάθειες μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, του ερευνητικού προγράμματος Horizon 2020, μαζί με άλλα κοινοτικά και εθνικά προγράμματα. Ο Geoghegan-Quinn δήλωσε ότι η στρατηγική θα προσφέρει μια «κατεύθυνση» προς την βιώσιμη ανάπτυξη. 

Να υπάρχει ανάπτυξη αλλά να είναι αποτελεσματική

Η στρατηγική βιο-οικονομίας αντικατοπτρίζει σε γενικές γραμμές την τρέχουσα εστίαση της Επιτροπής στη βελτίωση της αποδοτικότητας των πόρων, τη διατήρηση των φυσικών πόρων και τη στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με παράλληλη προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης.

Αλλά ορισμένες διατάξεις είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα είναι αμφιλεγόμενες. Ο Geoghegan-Quinn χαρακτήρισε την ανάπτυξη των βιοκαυσίμων «πραγματικά σημαντική καθώς προχωράμε μπροστά», λέγοντας ότι η ικανότητα διύλισης της Ευρώπης χρειάζεται να αναπτυχθεί.

Ωστόσο, υπάρχουν αυξανόμενες ανησυχίες - ακόμη και μεταξύ των Επιτρόπων - ότι τα καύσιμα που προέρχονται από φυτά δεν μπορεί να είναι τόσο καλά όσο πρέσβευε η αρχική σκέψη όταν η ΕΕ υιοθέτησε το εναλλακτική ντίζελ και την αιθανόλη σε μια οδηγία του 2003 σχετικά με τα εναλλακτικά καύσιμα.

Ένα σχέδιο της Επιτροπής για την εκτίμηση των επιπτώσεων δείχνει ότι οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από βιοκαύσιμα, όπως φοινικέλαιο, σόγια και ελαιοκράμβη μπορούν να υπερβαίνουν εκείνες των ορυκτών καυσίμων όταν ευρύτεροι παράγοντες -όπως η εκκαθάριση των τροπικών δασών και υγροτόπων για να αυξηθεί η παραγωγή βιοκαυσίμων- λαμβάνονται υπόψη.

 «Προσωπικά, ήμουν πάντα πολύ προσεκτική με το ζήτημα των βιοκαυσίμων», είπε η Connie Hedegaard από την Επιτροπή της ΕΕ για την κλιματική αλλαγή στην EurActiv σε πρόσφατη συνέντευξή της. «Είναι υπέροχο να βλέπουμε το δυναμικό των νέων τεχνολογιών, αλλά πρέπει να προσέξουμε πολύ να μην εγκαταστήσουμε τώρα μια νέα μεγάλη βιομηχανία στην Ευρώπη για την οποία στη συνέχεια - μετά από κάποιο χρονικό διάστημα – θα πούμε ότι «δεν ήταν τόσο καλή»

Άλλες προτάσεις στο σχέδιο βιο-οικονομίας είναι πιθανό να είναι λιγότερο αμφιλεγόμενες, αν και η εφαρμογή απέχει πολύ από μια κλεισμένη συμφωνία.

Για παράδειγμα, η στρατηγική προτρέπει την μετατροπή των αποβλήτων φαγητού σε ενέργεια βιομάζας και λιπάσματα. Μελέτες δείχνουν ότι τα απόβλητα τροφίμων και φυτών υπολογίζονται  περίπου στο 40% της περιεκτικότητας των χώρων υγειονομικής ταφής στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η στρατηγική της Επιτροπής προβλέπει, επίσης, καινοτομίες και έρευνα ώστε να βοηθήσει την αύξηση της γεωργικής απόδοσης εξοικονομώντας παράλληλα νερό και άλλους φυσικούς πόρους. Περίπου 4,7 δισεκατομμύρια ευρώ έχουν προταθεί στο  ερευνητικό πρόγραμμα της Επιτροπής, Horizon 2020, για βιώσιμη γεωργία, θαλάσσια έρευνα και βιο-οικονομία.