Από την ένταξή της στην ΕΕ το 2007, η Βουλγαρία έχει κάνει σταθερή πρόοδο στην περιβαλλοντική επιτήρηση και στην υιοθέτηση κανονισμών σχετικά με τον αέρα, το νερό και την ποιότητα του περιβάλλοντος.

Ωστόσο αναλυτές αναφέρουν πως υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις στο σύστημα επιβολής του νόμου καθώς και αμέλεια σε επίπεδο εθνικό αλλά και ευρωπαϊκό.

Έχουμε πολύ καλούς νόμους για την παρακολούθηση των συστημάτων, αλλά το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι πως δεν υπάρχει μια κρατική αρχή που να επιβάλει τους νόμους» δήλωσε ο Georgi Stefanov, αρμόδιος για θέματα πολιτικής και κλιματικής αλλαγής για την περιβαλλοντική οργάνωση WWF. «Έχουμε όλα τα υπόλοιπα εκτός από μηχανισμούς επιβολής».

Όσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκινά να ζυγίζει τις αλλαγές για την κοινοτική οδηγία του 2008 σχετικά με την κλιματική αλλαγή, οι αναλυτές αναφέρουν πως η Βουλγαρία, όπως και πολλές άλλες χώρες στην Ευρώπη, αποτυγχάνει εφαρμογή.

Η Επιτροπή περιμένει να αναδιοργανώσει ταις προδιαγραφές ποιότητας του αέρα της το 2013.

Η βαριά βιομηχανοποίηση άφησε πίσω της μια τοξική «κληρονομιά» στην Βουλγαρία με το τέλος του κομμουνισμού το 1989, αλλά τα σημερινά της προβλήματα  είναι κυρίως οι παλιές ενεργειακές και βιομηχανικές υποδομές όπως επίσης και η γήρανση του στόλου των μεταφορών.

Η φτώχεια επιβαρύνει την κατάσταση, ανέφερε ο Stefanov, καθώς μεγάλος αριθμός υποβαθμισμένων κοινοτήτων εξαρτάται από τα ξύλα και άλλες μορφές καυσίμων, που επιβαρύνουν την ποιότητα του αέρα.

Η κακή ποιότητα του αέρα έχει θανάσιμες επιπτώσεις στην Βουλγαρία, όπως και στην Ρουμανία, που τις ξεπερνά μόνο η Αρμενία στο ποσοστό των θανάτων λόγω της μόλυνσης του αέρα, σύμφωνα με το πρόγραμμα ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP).

Η έκθεση του UNDP για το 2011 Human Development Report, που εκδόθηκε στις 2 Νοεμβρίου, δείχνει πως ενώ ο δείκτης θνησιμότητας λόγω της κακής ποιότητας του αέρα είναι ελαφρώς μεγαλύτερος στην Ρουμανία (439 θάνατοι ανά ένα εκατομμύριο κατοίκους σε σύγκριση με τους 437 της Βουλγαρίας), η Βουλγαρία προηγείται στην  ένταση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, καθώς βρίσκεται ανάμεσα στις πιο μολυσμένες χώρες σε παγκόσμιο επίπεδο ανάμεσα στις 187 που υπάρχουν στην έρευνα. 

Μόνο η Αρμενία έχει μεγαλύτερο ετήσιο δείκτη θνησιμότητας σε σχέση με τις 2 αυτές χώρες της Ε.Ε. (882 κάτοικοι ανά εκατομμύριο σε μια χώρα με πληθυσμό 3 εκατομμύρια)

Τα ευρήματα από την έκθεση του UNDP  δείχνουν παρουσιάζουν το τεράστιο ρίσκο της ατμοσφαιρικής  ρύπανσης πέρα από την Βουλγαρία, που έχει ένα επίπεδο μόλυνσης διπλάσιο συγκριτικά με τον μέσο όρο της κοινότητας. Η υποψήφια προς ένταξη Τουρκία έχει επίσης υψηλά επίπεδα αστικής μόλυνσης της τάξεως των 37μικρογρμμαρίων ανά κυβικό μέτρο, ξεφεύγοντας από τον μέσο όρο της κοινότητας που είναι στα 25 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο, αναφέρει η έκθεση.

Αλλά και μέσα στην Ε.Ε. η Επιτροπή έχει αναλάβει δράση ενάντια σε 20 κράτη μέλη για παραβιάσεις σε ζητήματα ποιότητας του αέρα.

Δεν υπάρχει μονοπώλιο στην μολυσμένη ατμόσφαιρα 

Μέσα στην οδηγία της Ε.Ε. για την ποιότητα του αέρα, που εκδόθηκε με στόχο της αναμόρφωση στο θέμα, μερικοί ειδικοί  σε θέματα υγείας τονίζουν πως δεν υπάρχει αρκετή προσοχή σε θέματα εσωτερικού και εξωτερικού αέρα.

 «Πολλές από τις πολιτικές αποφάσεις που έχουν ληφθεί πρόσφατα συχνά παραμελούν ή αδυνατούν να λάβουν υπόψη ανησυχίες σε σχέση με θέματα υγεία» ανέφερε ο Juha Pekkanen, γιατρός που διευθύνει το τμήμα περιβαλλοντικής υγείας στο Εθνικό Ινστιτούτο για την Υγεία και την Ευημερία στην Φινλανδία.

Ο Pekkanen είπε πως η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι μια σοβαρή απειλή. Σημειώνοντας πως περίπου 2,000 Φιλανδοί πεθαίνουν κάθε χρόνο λόγω της μακροχρόνιας έκθεσης  σε αιωρούμενα σωματίδια. Προειδοποιεί για την ανάγκη ύπαρξης ισχυρότερων πολιτικών με στόχο την μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης μέσω της χρήσης «καθαρών» καυσίμων και της βελτίωσης της αποδοτικότητας στην ενέργεια και τις μεταφορές.

Οι περιβαλλοντολόγοι επίσης φοβούνται πως οι συχνά αλληλοσυγκρουόμενοι κοινοτικοί και κρατικοί κανόνες, κυρίως σε θέματα ορυκτών καυσίμων και βιοκαυσίμων στις μεταφορές, στις ενεργειακές πολιτικές που εξακολουθούν να επιδοτούν την βιομηχανία άνθρακα, παραμελούν την ανάγκη για την βελτίωση της ποιότητας του αέρα.

Οι ατμοσφαιρικοί ρύποι που περιλαμβάνουν διοξείδιο του θείου από την καύση του άνθρακα στους κινητήρες, συνέβαλε στον πρόωρο θάνατο 370,000 ανθρώπων στην Ευρώπη μέχρι τη 2000. Ακόμα και αν υιοθετηθούν υψηλότερες προδιαγραφές στην ποιότητα του αέρα με στόχο την δραστική μείωση στις τοξίνες, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΕΑ) υπολογίζει πως οι θάνατοι από την μόλυνση του αέρα θα φθάσει τους 230,000 το 2020.

Οι στατιστικές της ΕΕΑ δείχνουν πως τις περασμένες δεκαετίες, το 20% με 50% των κατοίκων στα αστικά κέντρα της Ε.Ε. εκτέθηκαν σε επίπεδα σωματιδίων που υπερβαίνουν τα ημερήσια πρότυπα, συμβάλλοντας βραχυπρόθεσμα σε συνέπειες όπως φαγούρα στα μάτια και μακροπρόθεσμα σε αναπνευστικές και καρδιακές παθήσεις.

Αλλά οι πολιτικές, ασχέτως με το πόσο καλοπροαίρετες είναι, δεν οδηγούν πάντοτε στο καλύτερο αποτέλεσμα. Η Ε.Ε. έχει προωθήσει την χρήση ντίζελ αντί απλής βενζίνης λόγω της καλύτερης απόδοσης και των μικρότερων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, παρόλο που εκπέμπει περισσότερα σωματίδια που είναι επιβλαβή για τον άνθρωπο. Τα βιοκαύσιμα είναι καθαρότερα σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα, αλλά υπάρχει ακόμα ένας ανοιχτός διάλογος για το εάν η παραγωγή τους είναι επιβλαβέστερη για την ποιότητα του αέρα όπως επίσης και για το αντίκτυπό τους στα αποθέματα νερού.

Ακόμα και η αλλαγή της αντιμετώπισης της πυρηνικής ενέργειας μπορεί να οδηγήσει σε μεταβολή της ποιότητας του αέρα. Βραχυπρόθεσμα, χώρες όπως το Βέλγιο και η Γερμανία που υπόσχονται σταδιακή κατάργηση της πυρηνικής ενέργειας, θα πρέπει να καλύψουν την διαφορά με την χρήση ορυκτών καυσίμων. 

Οι μέρες του κακής ποιότητας αέρα για την Βουλγαρία 

Η Βουλγαρία, εντωμεταξύ που πιστώνεται δραστική βελτίωση σε ζητήματα ρύπανσης, εργάζεται σε συνεργασία με την Ρουμανία  για την ανάπτυξη μηχανισμού παρακολούθησης της ρύπανσης  σε συνοριακές κοινότητες κατά μήκος του Δούναβη σε μια προσπάθεια να συμμορφωθεί με τις συμφωνίες του ΟΗΕ για την διασυνοριακή ρύπανση.

Η Βουλγαρία έχει ακόμα πολύ δρόμο για να εφαρμόσει στην πράξη αυτά που λένε οι εθνικοί και οι κοινοτικοί κανονισμοί. Το περασμένο έτος η Επιτροπή προειδοποίησε την χώρα πως παραβίαζε τα όρια του διοξειδίου του θείου, που συνήθως εκπέμπεται από τοπικές εγκαταστάσεις καύσης άνθρακα, ενός συστατικού της όξινης βροχής σε μεγάλη συγκέντρωση, που μπορεί να προκαλέσει σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα στους ανθρώπους.

Ο Stefanov από την WWF δήλωσε πως έχει επανειλλημένως παραπονεθεί στις αρχές στην Σόφια και στις γύρω περιοχές σχετικά με καύσεις απορρυμάτων και ελαστικών .

Τα παλαιά οχήματα, που εισάγονται κυρίως από την Ε.Ε,  συνεισφέρουν στο νέφος, πρόσθεσε, κάτι που θα μπορούσε να ρυθμιστεί με την επιβολή φόρου στα ιδιαιτέρως ρυπογόνα αυτοκίνητα. Η κυβέρνηση και οι περιφέρειες υπήρξαν πιο αργές σε σύγκριση με τις ιδιωτικές εταιρίες στην εκσυγχρόνιση των μονάδων παραγωγής ενέργειας και θερμότητας.

Βλέπει λίγη πολιτική ανάμειξη, ενώ η πολιτική επικεντρώνεται στην οικονομική ανάπτυξη και την δημιουργία θέσεων εργασίας.   «Ούτε ένας από τους πολιτικούς  μας δεν συνδέει την μόλυνση της ατμόσφαιρας με την υγεία», ανέφερε στις 30 Οκτωβρίου, μια μέρα με τις προεδρικές και δημοτικές εκλογές. Και η Επιτροπή είναι ικανοποιημένη, αναφορικά με την επιβολή ποιότητας του αέρα και άλλων περιβαλλοντικών κανόνων.