Μια φιλοευρωπαία στην Κοπεγχάγη

Η οριακή εκλογική νίκη της πρωθυπουργού Helle Thorning-Schmidt στη Δανία έχει άμεσο αντίκτυπο στις ευρωπαϊκές υποθέσεις: Η Δανία έκανε στροφή 180μοιρών, αποσύροντας τους διασυνοριακούς ελέγχους, που εισήγαγε η προηγούμενη κυβέρνηση επικαλούμενη την προσπάθεια ελέγχου της ροής παράνομων αγαθών στη χώρα.

Αυτοί οι διασυνοριακοί έλεγχοι τέθηκαν σε ισχύ από την προηγούμενη κεντροδεξιά κυβέρνηση, της οποίας η κοινοβουλευτική πλειοψηφία εξαρτάτο από την στήριξη του ακροδεξιού κόμματος  Danish People's Party. Γερμανία και Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχαν εκφράσει την έντονη δυσαρέσκειά τους για τους διασυνοριακούς ελέγχους, καθώς εκλήφθηκαν ως παραβίαση της συνθήκης Schengen και της ελεύθερης κυκλοφορίας στην Ευρώπη.

Επίσης η σημερινή κυβέρνηση θέσπισε εκ νέου, για πρώτη φορά μετά την τελευταία Προεδρία της Δανίας το 2002, το πόστο του υπουργού ευρωπαϊκών υποθέσεων, που πήρε ο Nikolai Wammen. Σχεδιάζει ακόμη, να διεξάγει δημοψηφίσματα για την απόσυρση των «δανικών εξαιρέσεων» από τις ευρωπαϊκές πολιτικές για θέματα εσωτερικών υποθέσεων και εξωτερικής πολιτικής.

Οι ευρωπαϊκές υποθέσεις έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στην πολιτική καριέρα της νέας Δανής πρωθυπουργού. Η Thorning-Schmidt είναι η πρώτη απόφοιτη του Κολλεγίου της Ευρώπης που γίνεται αρχηγός κυβέρνησης. Αξιοσημείωτη είναι επίσης η εμπειρία της ως ευρωβουλευτής την περίοδο 1999-2004.

Ενώ και άλλοι «Ευρωκράτες» έχουν ανέλθει στην εξουσία από τότε- όπως ο Mario Monti στην Ιταλία και ο Λουκάς Παπαδήμος στην Ελλάδα- η Thorning-Schmidt είναι η μόνη που μπορεί να επικαλεστεί λαϊκή εντολή.

Η κρίση της Ευρωζώνης

Στην εναρκτήρια ομιλία της στο δανικό κοινοβούλιο στις 4 Οκτωβρίου, η Thorning-Schmidt  είπε: «Πρωταρχικό καθήκον της Δανικής Προεδρίας είναι να διασφαλίσει ότι εμείς στην Ευρώπη, λαμβάνουμε κοινή δράση για την επίλυση της οικονομικής κρίσης. Πρέπει να ενισχύσουμε τη βάση για υπεύθυνη ανάπτυξη και απασχόληση».

Μετά από 3 συνόδους κορυφής του Ευρωπαϊκού συμβουλίου, η οικονομική κατάσταση δε δείχνει σημάδια βελτίωσης. Η οικονομική κατάσταση της Ευρώπης φαίνεται σχεδόν βέβαιο ότι θα επιδεινωθεί σημαντικά το 2012. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Mario Draghi προειδοποιεί επανειλημμένα για «μεγάλη αβεβαιότητα»  και για «κίνδυνο σημαντικής καθοδικής πορείας» στο κοντινό μέλλον.

Παρόμοια, πολλοί αναλυτές έχουν προβεί σε πολύ αρνητικά προγνωστικά. Οικονομολόγοι της Deutsche Bank αναμένουν η ευρωπαϊκή οικονομία να συρρικνωθεί 0.5% το 2012.

Ταυτόχρονα, η κρίση οδήγησε τους ευρωπαίους ηγέτες να κάνουν πρωτοφανείς και ταχείες κινήσεις προς μια νέα συνθήκη, που πολύ πιθανό θα αποκλείει το Ηνωμένο Βασίλειο. Η συνθήκη πιθανώς θα κυριαρχήσει στα ευρωπαϊκά νέα τους πρώτους μήνες της Προεδρίας.

Ωστόσο ο ρόλος της Δανίας στην διαμόρφωση της θεσμικής απάντησης στην κρίση του ευρώ είναι περιορισμένος λόγω του μικρού μεγέθους της χώρας, της μη συμμετοχής της στην ευρωζώνη και της αυξανόμενης σημασίας του ρόλου του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Herman Van Rompuy.

Ο δανός υπουργός ευρωπαϊκών υποθέσεων Wammen, λίγες μέρες πριν η χώρα του πάρει την εκ περιτροπής προεδρία από την Πολωνία τόνισε: «Αναμένουμε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στον σχεδιασμό της νέας συμφωνίας».

Η Δανία εξαιρέθηκε από το ενιαίο νόμισμα μετά την απόρριψη του δημοψηφίσματος το 2000 με το οριακό 53.2% κατά και το 46.8% υπέρ. Ωστόσο η αντίθεση στο ενιαίο νόμισμα στη χώρα, έχει αυξηθεί δραματικά τους τελευταίους μήνες.

Σύμφωνα με πληροφορίες η χώρα είναι διαιρεμένη αναφορικά με το προτεινόμενο «δημοσιονομικό σύμφωνο» ενώ η κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι δεν προτίθεται να διεξάγει δημοψήφισμα για την ένταξη της Δανίας στην ευρωζώνη στο άμεσο μέλλον.

Θυμίζοντας την «πράσινη ανάπτυξη»

Ο δανός πρέσβης στην ΕΕ Jeppe Tranholm-Mikkelsen έχει δηλώσει ότι εάν δεν υπήρχε η κρίση της ευρωζώνης, προτεραιότητα της Δανικής Προεδρίας θα ήταν η φιλική προς το περιβάλλον ανάπτυξη. Πάντως οι δανοί έχουν δώσει ιδιαίτερη έμφαση για πρόοδο στον εν λόγω τομέα.

Οι δανικές αρχές προβάλλουν τις επιτυχίες της χώρας τους στον περιβαλλοντικό τομέα, κυρίως στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Το 2010, 33.1% της παραγωγής ηλεκτρισμού στη Δανία προήλθε από τις ανανεώσιμες πηγές, και σχεδόν τα 2/3 αυτής μέσω της αιολικής ενέργειας.

Πρόκειται για μια «καθαρή απόκλιση» από την προκάτοχο της Προεδρίας της ΕΕ, την Πολωνία. Η τελευταία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον άνθρακα, επεκτείνει την εκμετάλλευση του φυσικού αερίου από σχιστόλιθο και ήρθε αντιμέτωπη με δριμεία κριτική λόγω της στήριξής της στα ορυκτά καύσιμα κατά την Προεδρία της. Αυτές οι οξείες διαφορές έκαναν τους αναλυτές να μιλάνε για έλλειψη «συνοχής» μεταξύ των 6μηνιαίων Προεδριών της ΕΕ.

Τον Φεβρουάριο του 2011, η δανική κυβέρνηση δημοσίευσε την Στρατηγική Ενέργειας για το 2050 που περιλαμβάνει απόλυτη απεξάρτηση από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο μέχρι το 2050. Το κείμενο έτυχε ευρείας υποστήριξης από ΜΚΟ όπως η WWF, αλλά δεν έχει εγκριθεί ακόμα από το Κοινοβούλιο.

Η Προεδρία έχει τονίσει ότι θέλει να εστιάσει σε περιβαλλοντικά θέματα σε διάφορα πεδία πολιτικής της ΕΕ- που περιλαμβάνουν τη γεωργία, την αλιεία και τις μεταφορές. Ωστόσο το πιο σημαντικό ζήτημα αποτελεί η αναθεώρηση της Οδηγίας Ενεργειακής Απόδοσης.

Η υπουργός περιβάλλοντος Ida Auken πρότεινε πρόσφατα την εισαγωγή δεσμευτικών στόχων για την εξοικονόμηση ενέργειας, κυρίως στην ανακαίνιση κτιρίων. Οι δανοί έχουνε πει επίσης ότι θα χρησιμοποιήσουν τα προβλεπόμενα σενάρια στον Οδικό Χάρτη της ΕΕ για την Ενέργεια 2050 προκειμένου να προωθήσουν τους στόχους ενεργειακής απόδοσης.

Συνομιλίες για τον προϋπολογισμό

Οι συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ 2014-2020 επίσης θα αποτελέσουν σημαντική προτεραιότητα στην ατζέντα της δανικής προεδρίας.

Μιλώντας στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Μελετών, ο Tranholm-Mikkelsen είπε ότι, αντίθετα με τις προσδοκίες της Κοπεγχάγης, οι διαπραγματεύσεις πιθανώς δεν θα ολοκληρωθούν υπό την Προεδρία της Δανίας.

 «Έχει καταστεί πλέον προφανές ότι δε θα ολοκληρωθούν τον Ιούνιο, όλοι μας το λένε», τόνισε.

Αντίθετα, οι διαπραγματεύσεις ίσως ολοκληρωθούν υπό την Κυπριακή Προεδρία της ΕΕ το δεύτερο 6μηνο του 2012. Οι δανοί ελπίζουν να έχουν μια ουσιαστική αν όχι οριστική συμφωνία για τον προϋπολογισμό στην τελευταία σύνοδο κορυφής υπό την Προεδρία τους στις 28-29 Ιουνίου.

Η πρόταση προϋπολογισμού που παρουσιάστηκε από την Επιτροπή νωρίτερα μέσα στο χρόνο περιελάμβανε αμφιλεγόμενα σχέδια εξασφάλισης ιδίων πόρων στην ΕΕ στροφή της χρηματοδότησης προς την έρευνα. Ωστόσο είναι αβέβαιο εάν τα κράτη μέλη θα δεχθούν νέους τρόπους χρηματοδότησης του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού και είναι πιθανό να συνεχίσουν να στηρίζουν τα υπάρχοντα προγράμματα. 

Διπλωμάτες έχουν τονίσει ότι ο συμβιβασμός για τον προϋπολογισμό είναι αδύνατος για το πρώτο 6μηνο του 2012 εξαιτίας των γαλλικών προεδρικών εκλογών καθώς και της σημασίας την Κοινής Αγροτικής Πολιτικής για τη Γαλλία, από την οποία επωφελείται πιο πολύ από όλους. Η Κοινή Αγροτική Πολιτική απορροφά πάνω από το 40% του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.